Mijn favorieten
Mobiel menu openklappen

Zoek hier in Rivierenland

Search
Generic filters
Exact matches only
Filter by Custom Post Type

TIP Stadhuis Culemborg

Oude Vismarkt 4

4101 CA

Culemborg

Plan je route

Het Toeristisch Informatie Punt (TIP) van Culemborg is gevestigd in het stadhuis. Bij het TIP kun je terecht voor actuele informatie over de toeristische mogelijkheden in Culemborg en omstreken. Hier vind je gratis magazines, fietsroutes, TouristCards en nog veel meer! Openingstijden zijn maandag van 13.00 – 17.00 uur, dinsdag tot en met vrijdag van 9.00 – 17.00 uur en in het weekend van 12.00 tot 16.00 uur.

Het rijzige stadhuis domineert de noordkant van de Markt. Het is in 1534 gebouwd naar een ontwerp van de Zuid-Nederlandse bouwmeester Rombout II Keldermans, in opdracht van vrouwe Elisabeth van Culemborg en haar echtgenoot Anthonis van Lalaing. Daarvoor stond op deze plek al een raadhuis met een lombard (geldwisselkantoor) en een open vierschaar aan de marktzijde. Delen hiervan bleven behouden in het nieuwe stadhuis. Dit verklaart ook de enigszins scheefgetrokken plattegrond van het stadhuis.

Keldermans werkte in Vlaams laatgotische stijl waarin ook renaissance invloeden te herkennen zijn. Kenmerkend zijn de bakstenen gevels doorregen met zandstenen banden, de cordonlijsten en korfboogvormige ontlastingsbogen boven deuren en vensters. Het rijzige karakter van de gevel aan de Markt wordt nog versterkt door de lange vensters en de overhoeks geplaatste pinakels aan de treden van de trapgevel. Voor- en zijgevel worden geleed door halfronde kolonnetten met gebeeldhouwde kapiteeltjes. Die waren naar het gebruik van die tijd vrijwel zeker bedoeld om beelden te dragen, maar of die er ook ooit hebben gestaan, is onbekend.

Het gebouw heeft op de begane grond een overwelfde kelder en een centrale hal. In de kelder, die aanvankelijk werd gebruikt als vleeshuis en later onder meer voor wijnopslag, hangt nog een 17de eeuwse bascule. Op de eerste verdieping bevindt zich de ‘Burgerzaal’ met restanten van de vierschaar en de ‘Schepenkamer’. Daar boven ligt de ‘Schutterszaal’ en daar weer boven een grote zolder.

In de dakruiter hangt een 14de eeuws luidklokje met als inscriptie: ‘sit pestis victa mala dum resonat benedicta’ ofwel ‘moge de verderfelijke ziekte overwonnen zijn zolang de gezegende luidt’.

In het interieur vallen de gebrandschilderde ramen op, die zijn aangebracht in 1947-49 en waarop men de geschiedenis van Culemborg kan aflezen. In de Burgerzaal zijn de 12 gildetekens te zien van de gilden die Culemborg ooit heeft gehad. De Rotterdamse glazenier Hans Basart heeft hiervoor de zilveren gildetekens, die zich in het Elisabeth Weeshuismuseum bevinden, als voorbeeld genomen. In de Schutterszaal kan men de wapens van de heren en graven van Culemborg en hun verwanten bewonderen. De ramen van de Schepenzaal worden opgeluisterd met de wapens van enkele beroemde Culemborgers. Hier bevindt zich ook een fraaie 18de eeuwse schouw met als pronkstuk een verguld Justitiabeeld uit 1735 van de hand van de Antwerpse beeldhouwer Walter Pompe.

Aan de rechterkant van het bordes bevindt zich op de hoek de kaak (schandpaal). Hier werden bij voorkeur op drukbezochte marktdagen gestraften ‘aan de kaak gesteld’.

Tot 1519 stonden er visbanken op de Oude Vismarkt. Hier hakten de visvrouwen proost Jan van Buren in mootjes, toen hij met zijn leger op Sint-Emerentiadag (23 januari) in 1428 Culemborg was binnengevallen. Het houtsnijwerk (link naar foto zwikken) in de zwikken van het bovenlicht van de zijdeur van het stadhuis aan de Oude Vismarkt 6 herinnert nog aan deze bloedige gebeurtenis.

Het stadhuis is in de loop van de tijd diverse keren verbouwd en uitgebreid. De belangrijkste verbouwingen vonden plaats in 1755, toen onder andere het huidige bordes werd aangelegd, en 1776, toen een deel van een aangrenzend woonhuis aan de Oude Vismarkt bij het stadhuis werd getrokken. In 1790 werd de rest van dit woonhuis door het stadsbestuur aangekocht. Rond 1860 werd het westelijke bouwdeel, waarin vanouds de waag en het trappenhuis waren ondergebracht, vrijwel volledig opnieuw opgetrokken.

Tijdens de ingrijpende restauratie in de jaren 1939-1949 onder leiding van architect Albert van Essen uit Voorburg kreeg het stadhuis zijn huidige aanzien. Toen werd ook de noordelijke vleugel aan de Oude Vismarkt met zijn neoclassicistische pilastergevel gebouwd. In 2004 –2005 is het exterieur van het stadhuis opnieuw volledig gerestaureerd. In 2010-2011 is ook het interieur opgeknapt. Gelijktijdig werd de vleugel aan de Oude Vismarkt inwendig gemoderniseerd. Daarbij is de 15de eeuwse waag weer zichtbaar gemaakt. Aan de westzijde van het rijksmonument is de nieuwe stadszaal aangebouwd.


Lees meer
Delen:

Schrijf je in voor de fruitalert!

Wanneer hangt er vers fruit aan de bomen? Zijn er al kersen te koop? En waar koop ik dit verse fruit? Schrijf je in voor de fruitalert! Zo ben je altijd op de hoogte van de laatste informatie!

* verplicht veld