Mijn favorieten
Mobiel menu openklappen

Zoek hier in Rivierenland

Search
Generic filters
Exact matches only
Filter by Custom Post Type

Stroomhuis Neerijnen

Van Pallandtweg 1

4182 CA

Neerijnen

Plan je route

Voor de Eerste Wereldoorlog beschikte niemand over elektriciteit in Neerijnen of omgeving. Niemand? Nou ja, baron Van Pallandt wel. Hij had een elektrische lamp boven zijn bed hangen. Daarvoor had hij in het bos rond het kasteel zijn eigen 2,5 meter hoge generator staan, die stroom opwekte. Er bestond echter nog geen kabelnet dat elektriciteit naar de huizen van de burgers distribueerde. In Nijmegen en Arnhem brandden al wel de eerste lampen op elektriciteit.

In Nijmegen is rond 1920 een elektriciteitscentrale gebouwd. Vandaar werd 10 kV stroom getransporteerd.

Later werd die spanning verhoogd tot 50 kV, die via kabels naar transformatorstations in Hemmen en Tiel werd gebracht. Onderweg ging wel spanning verloren, maar in die stations werd de spanning weer verhoogd tot 50 kV. Vanuit die transformatorstations of onderstations werd spanning
van 10 kV verder geleid naar transformatorhuisjes die de stroom als 220V afleverden bij de woningen.

Iedere provincie had zijn eigen elektriciteitsmaatschappij. In Gelderland was dat de Provinciale Gelderse Elektriciteitsmaatschappij (PGEM), die overigens niet samenwerkte met andere provinciale elektriciteitsmaatschappijen.
In de jaren ‘23/’24 werd vanaf Tiel een kabel langs de Waaldijk naar Vuren gelegd. In 1942 werd van Tiel, via Neerijnen een kabel van 50 kV naar Orthen (Brabant) gelegd. Dat was het begin van samenwerking
tussen verschillende provinciale elektriciteitsmaatschappijen.

Na de Tweede Wereldoorlog bleek het bestaande kabelnet van 50 kV te klein te zijn. Het verbruik werd groter doordat wederopbouw en industrie meer elektriciteit vergden. Daarom werd er een kabelnet van 150 kV aangelegd. In de jaren ‘50/’60 ontstond de SEP, de Samenwerkende Elektrische Productiebedrijven.

Er werd een groter landelijk koppelnet gebouwd van 380 kV, met koppelingen naar Duitsland en België. Het ultra-hoogspanningsnet van Gelderland 1954

In 1951/’52 werd door de PGEM in Neerijnen een 50 kV onderstation gebouwd, onder architectuur van ir. Pennings, het Stroomhuis. Het werd in 1953 in gebruik genomen. Het Stroomhuis is gebouwd op grond die is onteigend van de toenmalige baronesseVan Pallandt. Het Stroomhuis verzorgde de elektriciteitsvoorziening van de Tieler- en de Bommelerwaard.
Naast het Stroomhuis kwamen drie huizen te staan voor werknemers van de PGEM die om de drie weken dienst hadden, ook ’s nachts. Bij een storing werden ze ’s nachts uit hun bed gebeld om zo snel mogelijk het probleem te verhelpen. Als ze niet vlug genoeg in de kleren schoten, ging de telefoon
opnieuw: “Waar blijf je nou?”. Toen eenmaal de afstandsbediening was ingevoerd deden ze ook dienst in de onbemande stations van Wageningen, Renkum, Culemborg en Zaltbommel. Soms moesten ze zelfs naar Vuren voor een regelaar die ergens tussen gezet moest worden om de spanning weer op te krikken tot 220 V.

In de Bommelerwaard groeide het aantal kassen. Ook de industrie floreerde er. Daarom bouwde de PGEM in Zaltbommel een nieuw onderstation met een verbinding van 50 kV van Tiel naar Zaltbommel. Voor die verbinding ontsierden hoogspanningskabels het landschap. Er is dan ook veel actie gevoerd tegen de aanleg van die kabels. Een harde verbinding van 10 kV voorzag het nieuwe schakelhuis naast het Stroomhuis in Neerijnen voortaan van stroom vanuit Zaltbommel. Het voorzieningsgebied van dat schakelstation betreft nu alleen nog de Tielerwaard. Daarmee was het oude schakelstation in Neerijnen, het Stroomhuis, overbodig geworden. Het werd dus gesloten. PGEM-medewerker de heer J. van de Sandt stelde in 1987 de apparatuur eigenhandig buiten werking.

Vervolgens vroeg de PGEM bij de gemeente vergunning aan om tot sloop van het gebouw over te gaan. De huidige burgemeester, drs. A.W.H.M. Jansen, was destijds de betreffende wethouder. Hij weigerde vergunning te verlenen voor sloop van het gebouw. Wel werd het interieur ontmanteld, evenals de apparatuur buiten. Het terrein was vervuild en werd dus gezuiverd van olieresten. Er bleek ook nogal wat trichloor in de grond te zitten, omdat daarmee destijds de schakelaars waren schoongemaakt en de trafo’s. Nadat ook de heipalen onder de externe apparatuur waren verwijderd, bleef alleen
het gebouw over.

De PGEM zag af van sloop en bood het gebouw met een ‘bruidschat’ aan de gemeente aan. Sloop zou immers ook heel wat geld kosten. Ook heeft de PGEM het terrein verhard en de beplanting aangelegd.

Wel startte de NUON in het gebouw nog een proefproject om aardwarmte te gebruiken voor verwarming. Er wordt grondwater opgepompt naar een systeem dat werkt als een koelkast, maar dan andersom. Vandaar uit stroomt warm water naar de radiatoren. Deze warmte kost heel weinig geld.
Daar profiteert het huidige Stroomhuis heden ten dage nog van.
Oudere inwoners van Neerijnen weten dat het Stroomhuis is gebouwd op grond die onteigend is van de baronesse Van Pallandt (zij was in haar jeugd een klas- en speelgenootje geweest van prinses Wilhelmina).

In het contract was destijds een clausule opgenomen waarin stond, dat als het Stroomhuis niet meer (als zodanig?) gebruikt zou worden, het perceel in de oorspronkelijke staat moest worden teruggegeven aan de oorspronkelijke eigenaaar!

Met dank aan de heer J. v.d. Sandt te Neerijnen

Bron: Hetstroomhuis.nl


Lees meer
Delen:

Voel je thuis in Rivierenland!

Je vindt hier rust en ruimte en uitgestrekte gebieden waar je deze herfst een lekkere frisse neus kunt halen. Maar ook thuis hoef je je niet te vervelen. Benieuwd welke activiteiten je in deze coronatijd veilig kunt ondernemen?

Bekijk onze tips hier